Baba Deep Singh ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਹੀਦ
ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ: ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਹੀਦ
ਜਾਣ -ਪਛਾਣ
26 ਜਨਵਰੀ 1682 ਨੂੰ ਜਨਮੇ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਉ ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਹਾਦਰ ਸੰਤ-ਸਿਪਾਹੀ ਦੇ ਕਮਾਲ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੀਏ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਯਾਤਰਾ
ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪਹੂਵਿੰਡ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸੰਧੂ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਗਤਾ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜਿਓਨੀ ਸੀ। 18 ਦੀ ਕੋਮਲ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 1700 ਵਿੱਚ **ਵਿਸਾਖੀ** ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ **ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ** ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ, ਉਸਨੇ **ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ** ਜਾਂ **ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ** - ਖਾਲਸਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਅਧੀਨ **ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ** ਤੋਂ **ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ** ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਜੰਗੀ ਹੁਨਰ ਸਿੱਖਣ, ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ।
ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਆਗੂ
ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਯੋਧਾ ਵਜੋਂ ਸਫ਼ਰ **ਸਢੌਰਾ ਦੀ ਲੜਾਈ** ਅਤੇ **ਚੱਪੜਚਿੜੀ ਦੀ ਲੜਾਈ** ਦੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਭਰੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ **ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ** ਦੇ ਨਾਲ ਲੜਿਆ। **1733** ਵਿੱਚ, **ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ** ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਦਸਤੇ (ਜਥੇ) ਦਾ ਆਗੂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 1748 ਦੀ **ਵਿਸਾਖੀ** ਦੌਰਾਨ, **ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ** ਵਿੱਚ **ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ** ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, **ਦਲ ਖਾਲਸਾ** ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਥਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ **ਮਿਸਲਾਂ** ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ। ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ **ਸ਼ਹੀਦ ਮਿਸਲ**¹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਢਾਹੁਣਾ
**ਅਪ੍ਰੈਲ 1757** ਵਿੱਚ, **ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁਰਾਨੀ** ਨੇ ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕਾਬੁਲ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀਮਤੀ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕੈਦੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਟੁਕੜੀ **ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ** ਦੇ ਨੇੜੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਦੁਰਾਨੀ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ, ਦੁਰਾਨੀ, ਆਪਣੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋਏ, ਨੇ ** ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ** ("ਸੁਨਹਿਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ") ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਕੱਟੇ ਗਏ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਤੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
**75 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਫਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਸਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਵਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਉਭਰਿਆ ਅਤੇ **ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ** ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਪੰਜ ਸੌ ਬਹਾਦਰ ਰੂਹਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈਆਂ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: "ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਡਿੱਗੇ" - ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੀ ਅਟੁੱਟ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ¹।
ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ
ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹਿੰਮਤ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅਟੱਲ ਭਾਵਨਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੀ ਬਹਾਦਰੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਿੱਖ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ - ਨਿਡਰਤਾ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਦੇ ਤੱਤ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਤੋਂ ਤਾਕਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ। ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਵੱਲ ਸੇਧ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
Comments
Post a Comment